Een paar maanden geleden was ik ziek thuis. Ik was geveld door de griep en dat was lang geleden. Meestal weet ik er aan te ontkomen, maar dit keer ging er een griepvariant rond waar ik minder weerstand tegen had en was ik de klos. Terwijl ik doodmoe en hoestend op bed lag, bekroop mij naast dat ik mij lamlendig voelde nog een ander gevoel, iets wat ik niet goed thuis kon brengen. Eerst dacht ik dat het opnieuw de herinneringen aan mijn langdurige werkloosheid waren. Maar nadat ik was hersteld van de griep snapte ik plotseling hoe de vork werkelijk in de steel zat.
Ik had herinneringen aan een periode waarin ik veel vaker ziek was geweest met klachten van vermoeidheid, hoofdpijn en duizeligheid. Ik was er meestal een week door uitgeschakeld. Daarna ging het dan lange tijd goed, maar na een aantal maanden had ik het opnieuw. Ik had geen idee waar het door werd veroorzaakt en ik wist daardoor evenmin wat er aan te doen was.
Zo ging dit lange tijd verder en doordat het in die periode in mijn omgeving stabiel was, ging het relatief goed. De situatie verslechterde doordat ik te maken kreeg met een aantal nare gebeurtenissen in mijn omgeving en onverwerkte ervaringen uit mijn verleden. Hierdoor werd de stabiele ondergrond die ik had weggeslagen, hield ik het uiteindelijk niet meer vol op mijn werk en kwam ik in een burn-out en depressie terecht.
De depressie wist ik redelijk snel te overwinnen, maar de burn-out kostte mij veel meer moeite. Ik had al een tijd een vermoeden dat mijn werkplek een belangrijke rol speelde bij wat mij dwars zat. Ik kreeg daar op een vervelende manier antwoord op doordat ik werkloos werd. Ik zat thuis in de WW en was koortsachtig op zoek naar nieuw werk. Hoewel dat door de economische crisis op dat moment heel stressvol was, merkte ik dat ik toch met sprongen uitgeruster werd. Alleen op de momenten dat ik de drukte in moest gaan, bijvoorbeeld bij de sollicitatietraining van het UWV, merkte ik dat ik na afloop heel erg vermoeid was.
Het werd mij duidelijk dat ik niet goed tegen drukte kan. Ik wist alleen nog steeds niet wat de oorzaak was. Dat werd mij later duidelijk toen er ADHD en autisme bij mij werd vastgesteld. Een van de bijzondere eigenschappen die ik daardoor heb is dat veel van mijn zintuigen beter werken dan die van andere mensen. Ik ben vooral gevoelig voor geluid en licht. Door mijn versterkte zintuigen merk ik soms dingen op die anderen ontgaan. Het grote nadeel is dat ik geen filter heb voor wat er bij die zintuigen binnenkomt. Ik ontvang alles tegelijk en keihard waardoor ik vermoeid raak. Ik raak veel sneller overprikkeld dan mensen zonder die versterkte zintuigen. Hoe rustiger het in mijn omgeving is, hoe langer ik het volhoud.
Die overprikkeling blijkt van grote invloed te zijn op mijn dagelijks leven, zowel privé als op mijn werk. Jarenlang had ik te maken gehad met een onzichtbare tegenstander om er uiteindelijk achter te komen dat dat zonder het te weten mijn eigen zintuigen waren. Nu ik dat wel wist, kon ik gaan leren hoe ik er mee om moest gaan en anderen duidelijk gaan maken hoe zij hier rekening mee kunnen houden. Op mijn werk zou ik een prikkelarme werkplek moeten hebben zodat ik niet meer structureel overprikkeld zou kunnen raken.
Helaas had ik nog steeds geen nieuwe baan gevonden. Inmiddels had ik geen WW meer, maar was ik in de bijstand terecht gekomen. Dat betekende dat ik niet meer met het UWV, maar met de gemeente Den Haag te maken had. Na enkele mislukte pogingen om uit te leggen wat er met mij aan de hand was en wat voor gevolgen dat voor mij heeft, kreeg ik uiteindelijk meer begrip. Arbeidsdeskundigen van de gemeente Den Haag en toch weer van het UWV hebben alles vastgelegd waar ik mee te maken heb. Hierdoor kreeg ik een indicatie banenafspraak en dat zou het makkelijker moeten maken voor mij om weer aan het werk te komen.
Dat viel nogal tegen. Het lukte niet om vacatures met een prikkelarme werkplek te vinden. Bovendien bleken werkgevers waar ik contact mee had veel weerstand te hebben tegen thuiswerken terwijl dat voor mij een uitkomst is. Ik heb namelijk niet alleen last van overprikkeling op een druk kantoor, maar eveneens in druk verkeer.
In mijn vroegere baan was ik werkzaam op een druk kantoor. Daar had ik een voltijdbaan en ik reisde elke werkdag tientallen kilometers naar mijn werk en weer naar huis. In de tijd dat ik daar heb gewerkt, heb ik zowel met de auto als met openbaar vervoer gereisd. Of ik nu in de auto op een drukke snelweg zit of met anderen als sardines in een blik in de trein, dat maakt voor mij niet uit, het is voor mij even heftig. Gezien wat ik nu weet, vind ik het heel knap van mijzelf dat ik het zo lang heb volgehouden.
Er kwam een kentering in mijn zoektocht naar een nieuwe baan door een tragische wereldwijde gebeurtenis: de pandemie door het coronavirus. Daardoor werd het merendeel van de werknemers gedwongen om thuis te werken. Werkgevers kregen in de gaten dat veel werkzaamheden goed thuis uitgevoerd kunnen worden.
Dat bracht mij in een gunstigere positie. Uiteindelijk ben ik bij mijn huidige werkgever terecht gekomen waar ik inmiddels drie en een halve dag per week werk: twee en een halve dag werk ik thuis en één dag per week werk ik op kantoor op een aparte kamer waar weinig prikkels van de omgeving binnenkomen. Zo heb ik ook contact met mijn collega’s ‘in het echt’ in plaats van alleen met elektronische hulpmiddelen zoals videobellen en één dag op kantoor met heen- en terugreis kan ik goed volhouden.
De onzichtbare tegenstander in mijzelf is nu geen onbekende tegenstander meer: ik weet precies hoe ik met overprikkeling moet omgaan en ik hou er rekening mee. Ik bouw nu rustpauzes in waardoor ik de overprikkeling weer kan kwijtraken. Ik weet nu veel beter waar mijn grenzen liggen en ik kan mijn grenzen goed aangeven bij anderen zoals bij mijn collega’s. Ik weet ook dat ik na een dag op kantoor bezoek krijg van de man met de hamer: ik val dan thuis in mijn stoel in slaap. Als ik aan iets ga deelnemen waardoor ik zwaarder overprikkeld raak, zoals een jaarlijks evenement of een bedrijfsfeest, zorg ik er voor dat ik daarna vrij neem. Zo kan ik toch werken en meedoen met allerlei activiteiten, als ik alles maar gedoseerd doe. De klachten die ik vroeger door structurele overprikkeling had, zijn nu verleden tijd.
Veel mensen weten niet dat ze eigenschappen als ADHD, autisme, dyslexie of DCD hebben. Ze kunnen daardoor in benarde situaties terechtkomen, net zoals mij dat is gebeurd. Ik besefte dat vele mensen op dit moment in een vergelijkbare situatie zitten als ik jaren geleden en waarschijnlijk eveneens met onbegrip te maken hebben. Ik wil daar bij mijn huidige werk wat aan doen en mijn werkgever heeft mij daartoe in de gelegenheid gesteld. Vorig jaar heb ik de training tot inclusie-ambassadeur gevolgd die toen nog door Vanuit Autisme Bekeken werd gegeven, maar dat is nu overgenomen door Stichting Ervaringskenners. Inmiddels ben ik actief als neuro-inclusie-ambassadeur binnen mijn organisatie. In die rol wil ik meer informatie geven over mensen met soortgelijke eigenschappen als ik en laten zien dat die mensen prima in staat zijn om hun werk te doen door aanpassingen van de werkplek en de organisatie. Ik ben blij dat ik met mijn ervaringen nu anderen kan helpen.
Pieter de Duinwandelaar 