Van medicatie naar mindfulness

Sinds mijn jeugd weet ik al dat ik mij niet zo goed kan bewegen als anderen. Daar kon ik op een gegeven moment wel redelijk mee omgaan en omheen werken als dat nodig was, al is het vaak nog steeds lastig. Wat ik niet wist was dat er nog meer aan de hand was. Daar heb ik jaren mee rondgelopen zonder te weten wat het was, al kreeg ik op een gegeven moment wel vermoedens. Zes jaar geleden besloot ik het te laten uitzoeken.

Als eerste kreeg ik te horen dat ik ADHD heb. Autisme werd vermoed, maar het zou nog bijna een jaar duren voordat dat eveneens werd vastgesteld. Er werd mij aangeraden om naast behandeling door een psycholoog ook medicatie te gebruiken om de symptomen van ADHD te verlichten. Ik mocht zelf kiezen, het was geen dwang. Ik koos er voor om medicatie te proberen aangezien ik op dat moment toch wel grote moeite had met bepaalde zaken.

Ik kon mij echt heel slecht concentreren, was altijd met tientallen dingen tegelijk bezig en ik kwam vaak te laat. Allemaal dingen waar ik wat aan wilde proberen te doen, want het zat mij in de weg. Anderen konden er last van hebben, maar ik had er vooral zelf hinder van. Na uitgebreid te zijn voorgelicht over de effecten en bijwerkingen, begon ik met het innemen van de medicatie.

Er zijn verschillende soorten ADHD-medicatie met een verschillende werking en samenstelling. Er is ook een verschil in kortdurende en langdurende werking. Een voorbeeld van een kortdurende medicatie is methylfenidaat, beter bekend als Ritalin. Die werkt ongeveer 3 uur en dan moet je weer de volgende pil innemen. Ik had een variant met een langdurende werking die 10 uur werkte. Ik nam dat ‘s ochtends in en vroeg in de avond werkte het dan uit.

Ik merkte dat het goed werkte in het begin. Ik kon mij stukken beter concentreren en ik zat veel rustiger in mijn stoel. Veel mensen denken dat het een wondermiddel is en dat je geen last meer van ADHD hebt als je medicatie gebruikt, maar dat is niet zo. De symptomen worden alleen minder. De medicatie had voor mij wel nog wat gunstige bijeffecten: ik had veel minder last van omgevingsgeluiden als de medicatie werkte en ik merkte dat mijn fijne motoriek iets beter werkte waardoor schrijven met een pen en schoenveters strikken mij wat beter af gingen.

De ADHD-medicatie had alleen ook nogal wat negatieve bijwerkingen. Zo had ik last van een snellere hartslag en werd mijn bloeddruk steeds hoger. Dat werd allemaal periodiek gecontroleerd overigens. De bijwerkingen bleven echter een probleem. Ik had daardoor ook voortdurend een gevoel van stress. Wat ook een probleem was, was dat ik steeds zwaarder werd. De medicatie zorgde er namelijk voor dat mijn eetlust werd onderdrukt. Als het dan uitgewerkt was, ging ik veel te veel eten en daardoor sliep ik ook slecht.

Dat uitwerken van de medicatie was een verhaal apart. Ik kreeg dan last van de ‘rebound’. Ik had dan de effecten van ADHD even weer in volle kracht terug. Tevens merkte ik ook lichamelijk dan het een en ander en ik kon me dan ook even heel erg beroerd voelen. Soms moest ik zelfs even gaan liggen. Een keer in het begin had ik zelfs een paniekaanval toen het uitwerkte, maar dat was gelukkig eenmalig. Ik bleef de rebound echter een van de vervelendste dingen aan de medicatie vinden.

Niettemin ben ik het nog een tijd blijven innemen, omdat mijn concentratie veel beter was dan eerst. Te goed zelfs soms, ik kreeg vaak een hyperfocus op zaken die eigenlijk niet zo belangrijk waren en waar ik dan heel pietluttig mee bezig was. Daardoor kwam ik alsnog vaak te laat. Ik kreeg ook steeds meer moeite met onverwachte omstandigheden. Dat had ik eerst niet zo door, omdat ik daar in de tijd van mijn lichamelijke en geestelijke uitputting voorafgaand aan mijn diagnoses eveneens last van had gehad. Gaandeweg kreeg ik door dat er iets niet klopte en ook anderen merkten iets aan mij.

Inmiddels had ik gehoord dat ik autisme heb. Wat niet minder werd door de medicatie was een typische eigenschap van autisme die ik bezit, namelijk dat er de hele tijd herinneringen uit mijn geheugen opborrelen. Bij het centrum dat gespecialiseerd is in autisme waar ik later terecht kwam, heb ik op aanraden van een van de medewerkers een cursus mindfulness gevolgd. Mindfulness is een vorm van meditatie die je leert om in het hier en nu te zijn. De methode die werd gebruikt was die van Annelies Spek (externe link). Ik merkte meteen al dat ik er rustiger door werd en dat ik meer controle kreeg over de stroom aan gedachten in mijn hoofd.

Tijdens en na de cursus ging ik thuis aan de slag met de verschillende oefeningen. In het begin lukten alleen de korte oefeningen mij, omdat ik me zelfs met de ADHD-medicatie niet goed genoeg kon concentreren. Later ging dat echter steeds beter, vooral de oefeningen waarbij ik mijn ogen dicht moest houden gingen goed omdat ik dan niet door de omgeving werd afgeleid. Elke dag ging ik er soms wel een aantal keren voor zitten en ik merkte dat ik steeds rustiger werd, steeds beter met de prikkels uit mijn omgeving kon omgaan en steeds meer controle had over de herinneringen uit mijn geheugen die voorbij kwamen. Ik kon ook weer beter slapen.

Ik merkte nog iets. Op een avond werkte de ADHD-medicatie die ik die dag ingenomen uit. Het was echter daarna net alsof het niet uitgewerkt was, terwijl ik toch echt een rebound had gehad. Ik besloot er de dagen daarna op te gaan letten en het was weer hetzelfde verhaal. Ineens had ik door waardoor het kwam: de mindfulnessoefeningen die ik dagelijks had gedaan hadden mijn concentratie verbeterd!

Door alle bijwerkingen had ik het eigenlijk al gehad met die ADHD-medicatie. Vervolgens bleken die mindfulnessoefeningen voor mij ook te werken en zonder bijwerkingen. Ik vroeg me af waarom ik nog verder ging met die medicijnen. In overleg met mijn behandelaars ben ik toen gestopt met de medicatie.

Gelukkig is dat heel makkelijk aangezien ADHD-medicatie geen verslavende werking heeft. Van de ene dag op de andere kun je er mee stoppen. Het verschil was meteen merkbaar. Voor het eerst sinds jaren voelde ik mij weer mijzelf. Ik had onbewust gemerkt dat ik mij niet goed kon concentreren en mijzelf gedwongen om dat toch te doen. Mede daardoor had ik een burn-out gehad. Vervolgens gingen de medicijnen mij weer geforceerd laten concentreren. Op de dag dat ik stopte met de medicatie ben ik boodschappen gaan doen. Dat was ineens een stuk minder lastig. Het is nog steeds niet mijn hobby, maar ik kon veel beter tegen de drukte doordat het onderdeel van mijzelf dat goed met onverwachte situaties kan omgaan weer actief was geworden.

Het is nu drie en een half jaar geleden dat ik gestopt ben met de ADHD-medicatie. Ik krijg wel meer geluid binnen en ik heb weer wat meer moeite met mijn fijne motoriek. Dat weegt niet op tegen de bijwerkingen waar ik nu gelukkig van af ben. De kilo’s die ik was aangekomen door de medicijnen ben ik inmiddels weer kwijt en ik ben zelfs nog wat verder afgevallen. Mijn hartslag is al tijden goed en mijn bloeddruk is ook gedaald. Mindfulness doe ik nog steeds en blijf ik doen. Mijn concentratie is zelfs nog beter geworden, maar ik blijf er moeite mee hebben want ADHD gaat niet weg. Opvallend is dat ik bijna altijd op tijd ben tegenwoordig wat mij met medicatie niet lukte. In plaats van te proberen anderen bij te benen, heb ik mijn leefstijl aangepast. Wandelen, mindfulness, gedoseerde blootstelling aan prikkels uit de omgeving en afwisseling horen daar bij. Ik heb het roer omgegooid en weet dat ik met schrijven verder wil gaan. Ik ben mijn behandelaars dankbaar voor alle hulp die zij mij hebben gegeven zodat ik nu verder kan. Ik ben niet anti-medicatie, want soms kun je niet anders. Alleen aan ADHD-medicatie begin ik niet meer, want ik weet inmiddels dat het op andere manieren die geen bijwerkingen hebben ook lukt.