Diagnosediscussie

Iets waar vaak discussie over is, is over hoe je ADHD, autisme en verwante zaken als dyslexie en DCD zou moeten zien. Ze zijn beschreven als stoornissen in DSM-5 en ik omschrijf ze daarom als zodanig in mijn blog, maar zijn ze dat ook? Er zijn meerdere geldige argumenten te bedenken om het wel of geen stoornissen te noemen. Ik heb daar ook uitgebreid over nagedacht en hierbij deel ik mijn mening.

Bovengenoemde voorbeelden hebben iets met elkaar gemeen: mensen die dat hebben kunnen namelijk bepaalde zaken die als vanzelfsprekend worden beschouwd duidelijk minder goed dan anderen en hebben er meer moeite mee om het te doen. Dat zijn respectievelijk de volgende hoofdkenmerken: concentratie, sociale interactie, lezen en bewegen. Met andere vaardigheden hebben zij meestal geen problemen en met sommige dingen kunnen ze zelfs goed of briljant zijn, al is dat beeld wel iets anders dan dat veel mensen denken. Kun je het met oog op het laatste dan wel een stoornis noemen?

Het woord ‘stoornis’ heeft bovendien voor velen een negatieve klank. Door sommigen wordt dat opgevat alsof je helemaal niets kunt als je een stoornis hebt of dat je krankzinnig bent. Dat is in deze gevallen uiteraard niet waar. Niettemin kan ik mij voorstellen dat een naam die negatief klinkt weerstand oproept bij mensen.

In de jaren zeventig van de vorige eeuw werd er nog gedacht dat veel leerproblemen veroorzaakt werden door geringe hersenbeschadiging als gevolg van zuurstofgebrek bij de geboorte. Daar was ook een algemene term voor: Minimal Brain Damage, afgekort tot MBD. Die ‘Damage’ is later ‘Dysfunction’ en nog later ‘Disorder’ (inderdaad: stoornis) geworden totdat de term MBD door nieuwe inzichten in de prullenbak werd gegooid. Er vond toen steeds meer een indeling plaats zoals die nu is.

Het was eveneens in die jaren zeventig dat ik als kleuter de diagnose MBD kreeg. Ik had namelijk duidelijk moeite met bewegen. Inmiddels weet ik na een hersenscan met zekerheid dat mijn slechte motoriek niet door hersenbeschadiging wordt veroorzaakt en met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid waar het wél door komt. Ik moest echter in de tijd dat ik dit nog niet wist regelmatig aan anderen uitleggen waarom ik niet netjes kon schrijven en niet kon fietsen. Ik vertelde dan wel over mijn motoriek, maar het woord ‘hersenbeschadiging’ vermeed ik. Ik had helaas om meerdere redenen al veel ervaring met gestigmatiseerd worden. Ik ben momenteel mijn eerste boek aan het schrijven en daar komt dit alles aan de orde.

Het woord ‘stoornis’ is misschien niet juist, maar ik ben het er niet mee eens om het uitsluitend als iets positiefs te zien zoals sommigen vinden. Ik heb mijn diagnoses gekregen omdat ik moeite met sommige vaardigheden heb. Als kleuter liep ik letterlijk en figuurlijk vast. Ik ben niet een aantal jaren geleden hulp gaan zoeken omdat ik dacht: “Het gaat zo ontzettend goed met mij, laat ik eens uit zien te vinden of het door ADHD en autisme komt.” Bovendien is niet iedereen die dergelijke diagnoses krijgt goed of briljant in bepaalde zaken. Zelfs al ben je dat wel, dan nog compenseert dat niet of niet helemaal de dingen waar je niet zo goed in bent.

Overigens hielp het niet noemen van het woord ‘hersenbeschadiging’ mij indertijd niet. Er waren toen nog steeds veel mensen die er moeilijk over bleven doen. Onafhankelijk van hoe alles genoemd wordt en zal gaan worden, zullen er altijd mensen blijven die niet of niet meteen accepteren dat bij andere mensen de vaardigheden anders verdeeld zijn dan ‘gebruikelijk’. Het is zaak om privé, op school, op het werk en in de media waakzaam te blijven.

Ik vind dat ik bepaalde kenmerken bezit, waardoor ik heel goed ben met sommige vaardigheden, maar dat de dingen waar ik niet zo goed in ben lastig kunnen zijn en zelfs een belemmering. De zaken waar ik in uitblink kunnen soms op hol slaan en dat kan moeilijk voor mij zijn. Ik vind dat er meer naar het totaalbeeld van personen moet worden gekeken en dat mensen worden geholpen met datgene waar zij niet zo goed in zijn.

Wat is jullie mening? Ik hoor het graag!