Rust

Als ik iemand in de lift van mijn flat tegen kom en die begint een praatje over het weer, dan weet ik niet wat ik moet zeggen. Ik durf mensen ook vaak niet aan te kijken. Ik kan ook niet altijd zo goed gelaatsuitdrukkingen en intonaties interpreteren als de meeste andere mensen. Tevens heb ik moeite met drukke omgevingen. Ik moet vaak met het openbaar vervoer reizen en als het in bus of tram erg druk is, is dat niet bepaald een hobby van mij. Boodschappen doen in een overvolle supermarkt is voor mij eveneens een beproeving. Op een gegeven moment wordt het mij allemaal dan te veel. Het is daarom erg fijn dat ik me dan even kan terugtrekken voor een wandeling in de duinen. Dan hoef ik me even niet zo druk te maken over wat ik tegen mensen terug moet zeggen. Bovendien vind ik daar de rust die ik in het dagelijkse leven niet altijd heb.

Ik heb autisme en daar komt het door. Officieel heet het tegenwoordig voluit ‘autisme spectrum stoornis’, afgekort tot ASS. Maar ik vind autisme spectrum stoornis een hele mond vol en ASS is voor velen een onduidelijke term die ik dan alsnog moet gaan uitleggen. Vandaar dat ik spreek over autisme. De termen ‘klassiek autisme’, ‘syndroom van Asperger’ en ‘PDD-NOS’ worden ook nog veel gebruikt, maar zijn inmiddels verouderd, dat onderscheid wordt niet meer gemaakt. De mensen die deze diagnose hebben gekregen, hebben echter ook en nog steeds autisme.

Het is een nogal ingewikkeld iets dat autisme. Het kan gepaard gaan met allerlei symptomen. Het moeizame contact met anderen is iets dat iedereen met autisme heeft, maar de mate waarin dit het geval is, verschilt per persoon. Dat contact met anderen lastig is, heeft niet alleen te maken met het minder goed oppikken van non-verbale communicatie en intonaties. Het heeft ook te maken met bepaalde andere eigenschappen, zoals dingen letterlijk nemen en moeite met zich kunnen inleven in anderen. Veel mensen met autisme zijn nogal rechtlijnig en als er iets gebeurt waar ze het niet mee eens zijn, kunnen ze ongezouten hun mening geven. En dat is niet altijd handig en verstandig. Pietluttigheid komt ook veel voor. Ik heb dit bericht al tien keer weggegooid en ben opnieuw begonnen met schrijven, omdat ik dat wat ik had geschreven steeds niet goed genoeg vond.

Verder werken vaak de zintuigen van mensen met autisme sterker dan van anderen. Licht, geluid, geur, smaak, enzovoorts, het komt harder binnen. Meestal is het bij één zintuig wat heftiger dan de rest, bijvoorbeeld lichtgevoeligheid. Dit alles kan voor degene met autisme erg lastig zijn, zeker als deze langdurig in een omgeving is waar de zintuigen flink worden belast. Op een gegeven moment wordt het dan te veel en moet die persoon zo snel mogelijk naar een rustige omgeving toe. Het is overigens wel zo dat je door die zintuigen soms dingen opmerkt die een ander kunnen ontgaan, dus dat is dan wel weer een voordeel.

Tevens hebben veel mensen met autisme een beter geheugen, vooral als het om dingen van lang geleden gaat. Zo’n databank met allerlei gegevens in je hoofd kan prettig zijn als je die kennis nodig hebt. Maar er zit ook nogal wat informatie in die niet zo heel erg belangrijk is. En de nare herinneringen blijven ook heel goed hangen.

Ik heb vooral moeite met sociale contacten als ik iemand nog niet zo goed ken. Dan klap ik dicht en weet ik niet wat ik moet zeggen. Als ik andere mensen en hun gewoontes wat beter ken, gaat het steeds beter. Ik kan dan als het ware beredeneren wat de ander bedoelt. Dat kost me echter wel veel moeite en energie. Hoe meer mensen er in mijn omgeving zijn, hoe lastiger het voor mij is. Ik kan ook best wel direct zijn in mijn reacties, wat soms wel eens problemen geeft. Maar als ik echt ongelijk heb, geef ik dat ook toe. Wat ook lastig voor mij is, is dat ik overgevoelig ben voor geluid. In een omgeving met veel geluid hou ik het niet lang vol. Ook dat vergt veel van mij. En ik heb de hele tijd dingen die uit mijn geheugen opborrelen. Als ik iets zie, bijvoorbeeld een mok koffie, dan herinner ik me allerlei dingen die met een mok koffie te maken hebben. Soms komen er ook vervelende herinneringen boven waardoor ik me heel naar kan voelen. Inmiddels weet ik met dit alles wel beter om te gaan, omdat ik weet waar het door komt. Maar het blijft moeilijk.

Bij het wandelen in de duinen kom ik tot rust. Er is weinig geluid, al hoor je wel de dieren, de wind en de zee. Er zijn ook daar wel mensen, maar die komen ook voor de rust. En ik geniet van uitzichten zoals op de foto’s hieronder. Daarna kan ik er weer even tegen.